فَمَدَحَ اللّهُ تَعالَى اعتِرافَهُم بِالعَجزِ عَن تَناوُلِ ما لَم يُحيطوا بِهِ عِلما ، و سَمّى تَركَهُمُ التَّعَمُّقَ فيما لَم يُكَلِّفهُمُ البَحثَ عَن كُنهِهِ رُسوخا . « 1 » و خداوند ، اعتراف آنان را به ناتوانى از رسيدن به آنچه احاطه علمى بدان ندارند ، ستوده و فرو نرفتن آنان را در آنچه مكلّف به كاوش از نهانش نيستند ، " رسوخ " ناميده است . اين احاديث ، با عنايت به اين كه هماهنگ با قرآن‌اند ، اهمّيت ويژه‌اى در اين مبحث دارند . ب خطر تعمّق دسته دوم ، احاديثىاند كه مطلق " تعمّق " را خطرناك توصيف مىكنند ؛ مانند آنچه از امام على عليه السلام نقل شده است كه از تعمّق به عنوان يكى از پايه‌هاى كفر نام مىبرد : الكُفرُ عَلى أَربَعِ دَعائِمَ : عَلَى التَّعَمُّقِ . . . فَمَن تَعَمَّقَ لَم يُنِب إِلَى الحَقِّ . « 2 » كفر ، بر چهار ستون استوار است : بر زياده‌روى . . . پس هر كس زياده رود ، به حق باز نمىگردد . ج هشدار درباره تعمّق در دين دسته سوم ، احاديثى كه نسبت به افراطگرى در مسائل فرعى دينى ، هشدار داده‌اند ؛ مانند آنچه از پيامبر صلى اللّه عليه و آله نقل شده است كه : إِيّاكُم وَ التَّعَمُّقَ فِى الدّينِ ! فَإِنَّ اللّهَ تَعالى قَد جَعَلَهُ سَهلًا ، فَخُذوا مِنهُ ما تُطيقونَ . . . . « 3 » مبادا كه در دين ، تندروى كنيد ؛ چرا كه خدا آن را آسان قرار داده است . پس ، از

--> ( 1 ) ر . ك : دانش‌نامه عقايد اسلامى : خداشناسى / ح 3843 . ( 2 ) ر . ك : دانش‌نامه عقايد اسلامى : خداشناسى / ح 3844 . ( 3 ) كنز العمّال : ج 3 ص 35 ح 5348 .